ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ระบุถึงข้อปฏิบัติสำหรับผู้มีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร (ส.ก.) และผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ในวันอาทิตย์ที่ 28 มิถุนายน 2569 แต่ติดภารกิจจำเป็นจนไม่สามารถเดินทางไปลงคะแนนเสียงที่คูหาได้ เนื่องจากระบบการเลือกตั้งท้องถิ่นไม่มีการเปิดให้ลงคะแนนล่วงหน้าหรือนอกเขตพื้นที่ ประชาชนจึงต้องดำเนินการแจ้งเหตุจำเป็นเพื่อไม่ให้สูญเสียสิทธิ์ทางกฎหมาย โดยมีรายละเอียดตัวเลขไทม์ไลน์และช่องทางสำคัญดังนี้
- รอบที่ 1 แจ้งเหตุล่วงหน้าก่อนวันเลือกตั้ง 7 วัน ตั้งแต่วันที่ 21-27 มิถุนายน 2569
- รอบที่ 2 แจ้งเหตุย้อนหลังหลังวันเลือกตั้ง 7 วัน ตั้งแต่วันที่ 29 มิถุนายน – 5 กรกฎาคม 2569
- ช่องทางดำเนินการหลัก สามารถทำรายการผ่านแอปพลิเคชัน Smart Vote หรือระบบออนไลน์ของกรมการปกครองได้ตลอด 24 ชั่วโมง
- ผลกระทบหากละเลย จะถูกตัดสิทธิการเมืองตามกฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่นรวมเป็นระยะเวลายาวนานถึง 2 ปีเต็ม
ขั้นตอน แจ้งเหตุไม่ไปเลือกตั้งออนไลน์ ผ่านแอป Smart Vote
การทำรายการ แจ้งเหตุไม่ไปเลือกตั้งออนไลน์ ในปัจจุบันถูกปรับเปลี่ยนมาสู่ระบบดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบเพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่คนเมืองที่ไม่สะดวกเดินทางไปยังสำนักงานเขต ผู้ใช้งานสามารถดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน Smart Vote หรือเข้าใช้งานผ่านหน้าเว็บไซต์ระบบบริการออนไลน์ของกรมการปกครอง จากนั้นให้เตรียมข้อมูลบนบัตรประชาชนเพื่อใช้กรอกในระบบ ได้แก่ เลขประจำตัวประชาชน 13 หลักรหัสเลเซอร์หลังบัตร ชื่อ-นามสกุล และวันเดือนปีเกิดให้ตรงตามฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร์
ในส่วนของเหตุผลที่ไม่สามารถไปใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ระบบจะมีตัวเลือกหลักให้ระบุตามความเป็นจริง เช่น มีกิจธุระจำเป็นเรื้อรังที่ต้องเดินทางไปต่างจังหวัดหรือต่างประเทศ มีอาการเจ็บป่วยรุนแรงจนไม่สามารถเคลื่อนย้ายร่างกายได้ หรือติดภารกิจงานด่วนที่ไม่สามารถละทิ้งหน้าที่ได้ เมื่อผู้สอบสิทธิ์กรอกข้อมูลและระบุเหตุผลเสร็จสิ้นแล้ว ระบบจะประมวลผลคำขอทันที คำแนะนำสำคัญจากประสบการณ์ใช้งานจริงคือควรบันทึกภาพหน้าจอ (Screen Capture) หน้าต่างที่ยืนยันการรับเรื่องสำเร็จเก็บไว้เป็นหลักฐานอ้างอิงในอนาคต
การจัดส่งข้อมูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์นี้จะถูกยิงตรงเข้าสู่ฐานข้อมูลประชากรของกรุงเทพมหานครเพื่อบันทึกสถานะการรักษาสิทธิโดยอัตโนมัติ ช่วยให้ประชาชนไม่ต้องเสียเวลาลางานหรือเดินทางไปยื่นแบบฟอร์มกระดาษแบบเดิม และลดความผิดพลาดจากเอกสารสูญหายได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ผลกระทบทางกฎหมายและโทษการถูก ตัดสิทธิการเมือง 2 ปี
มาตรการบังคับใช้ทางกฎหมายสำหรับผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเขตกรุงเทพมหานครที่ปล่อยปละละเลย ไม่เดินทางไปลงคะแนนเสียงและไม่ได้ทำเรื่องแจ้งเหตุขัดข้องภายในกรอบเวลาที่รัฐกำหนด จะต้องเผชิญกับการจำกัดสิทธิและถูก ตัดสิทธิการเมือง เป็นเวลา 2 ปี นับตั้งแต่วันที่ 28 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้ที่ทำงานในแวดวงราชการและผู้ที่ต้องการมีส่วนร่วมในการพัฒนาท้องถิ่น
ข้อจำกัดทางกฎหมายที่จะเกิดขึ้นในช่วง 2 ปีนี้ ประกอบไปด้วย การหมดสิทธิลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) สมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) รวมถึงสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่นทุกระดับ นอกจากนี้ยังถูกห้ามไม่ให้ดำรงตำแหน่งข้าราชการการเมือง ข้าราชการรัฐสภาฝ่ายการเมือง และไม่สามารถยื่นสิทธิ์เข้าชื่อเพื่อร้องขอถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่นได้ รวมถึงการหมดสิทธิสมัครรับเลือกเป็นกำนันหรือผู้ใหญ่บ้านในทุกกรณี
บริบทแวดล้อมเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า แม้จะเป็นการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นของกรุงเทพมหานคร แต่บทลงโทษและการจำกัดสิทธิมีผลบังคับใช้ครอบคลุมไปถึงระบบการเมืองระดับประเทศ ดังนั้นการสละเวลาเพียงไม่กี่นาทีเพื่อเข้าไปกรอกข้อมูลในแอปพลิเคชัน Smart Vote จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม
ตารางสรุปเงื่อนไขและขั้นตอนการแจ้งเหตุไม่ไปเลือกตั้ง กทม 2569
| หัวข้อการตรวจสอบ | รายละเอียดและกรอบเวลาจริง | สิ่งที่ต้องเตรียมและข้อควรระวัง |
| ช่วงเวลาก่อนวันเลือกตั้ง | 21 – 27 มิถุนายน 2569 | แจ้งได้ทันทีหากรู้ตัวว่าติดธุระแน่นอน |
| ช่วงเวลาหลังวันเลือกตั้ง | 29 มิถุนายน – 5 กรกฎาคม 2569 | ห้ามเกินกำหนดระบบจะปิดรับคำขอทันที |
| เอกสารที่ต้องใช้ในแอป | บัตรประจำตัวประชาชน | ต้องใช้เลขเลเซอร์โค้ดหลังบัตรประชาชน |
| ระยะเวลาการจำกัดสิทธิ | 2 ปีเต็ม นับจากวันเลือกตั้ง | มีผลต่อการดำรงตำแหน่งข้าราชการการเมือง |
สรุป
หากรู้ตัวว่าไม่ว่างเดินทางไปใช้สิทธิเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. และ ส.ก. ในวันที่ 28 มิถุนายนนี้ สิ่งที่ต้องทำด่วนที่สุดคือการ แจ้งเหตุไม่ไปเลือกตั้งออนไลน์ ผ่านแอปพลิเคชัน Smart Vote หรือเว็บลิงก์ของกรมการปกครองภายในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนด (ก่อนหรือหลังวันเลือกตั้ง 7 วัน) เพื่อรักษาสิทธิ์ของตัวเองและหลีกเลี่ยงการถูก ตัดสิทธิการเมือง นาน 2 ปี โดยระบบออนไลน์จะช่วยล็อกสิทธิ์และจัดเก็บหลักฐานให้เสร็จสิ้นอย่างรวดเร็ว